Velt-winkel

Je bent hier:

Wat betekent successie in de natuur?

Wat betekent successie in de natuur?

In de natuur blijft een kale bodem niet lang onbegroeid. Als je niet ingrijpt, verandert de plantengroei voortdurend van uitzicht en komen er steeds meer planten bij. De oorspronkelijke kale bodem groeit uiteindelijk helemaal dicht, de vegetatie evolueert. Het eindstadium of de climaxvegetatie in onze contreien is het loofbos.

Het hele proces van opeenvolgende fasen van plantengroei noemen we successie of ook wel vegetatieproces. In successie volgen de volgende stadia elkaar op:

De tijdspanne tussen pioniersvegetatie en ruigtevegetatie is behoorlijk kort (maximaal vijf jaar); de overgang van ruigte naar struweel neemt slechts twee tot vijf jaar in beslag. De evolutie van struweel naar een stabiel bos daarentegen kan meer dan honderd jaar duren.


Pioniersvegetatie

Pioniers zijn overwegend eenjarige planten. Ze kiemen, groeien en produceren zaad in hetzelfde groeiseizoen. Ze vormen veel en licht zaad, dat zich gemakkelijk verspreidt. Zo bedekken ze heel snel een naakte en verstoorde bodem. De verstoring van de bodem kan spontaan gebeurd zijn, bijvoorbeeld waar bomen door een storm zijn omgewaaid, maar ze kan ook het gevolg zijn van een menselijke activiteit zoals het omploegen van een akker.

Veel pioniers zijn ongewenst. We noemen ze onkruiden, bijvoorbeeld melganzenvoet (foto bovenaan), perzikkruid en harig knopkruid. Er zijn echter ook heel mooie soorten zoals korenbloem, grote klaproos en echte kamille.


Graslandvegetatie

Na een tijd evolueert de pioniersvegetatie naar een graslandvegetatie. Dat gebeurt meestal na één groeiseizoen. Grassen zijn meerjarig. Ze kiemen trager en wortelen dieper dan pioniersplanten. De graswortels vormen een grasmat die ondoordringbaar is voor de wortels van pioniersplanten, met als gevolg dat de pioniersplanten verdwijnen.

In een graslandvegetatie vind je naast grassen ook graslandplanten. Hun bouw is aangepast aan het leven in een dichte grasmat. Ze hebben diepe wortels die onder de graswortelmat zitten. Vaak hebben graslandplanten een bladrozet waarmee ze een schaduw werpen op het gras dat rond hun stengel groeit. Zo houden ze het gras op een afstand.

Graslandplanten hebben een lange bloeistengel die boven de grassen uitsteekt. Het zijn geliefde tuinplanten, denk maar aan margriet, gewoon duizendblad en langbladige ereprijs.


Ruigtekruidenvegetatie

Als het gras niet wordt gemaaid of afgegraasd, komt het in bloei. Na de bloei leggen de halmen zich plat en sterven ze af. Dat gebeurt jaar na jaar opnieuw. Het resultaat is een dik pak opeengestapeld gras waarvan de onderste laag langzaam verteert.

De graslandplanten worden verdrongen door ruigtekruiden: hoog opschietende kruiden die groeien op voedselrijke bodems. Ze hebben sterk ontwikkelde wortels. Tot deze groep behoren o.a. brandnetels, bramen, leverkruid, harig wilgenroosje, moerasspirea en kattenstaart. Langzaamaan verdwijnen gras en graslandplanten.


Struweel- en bosvegetatie

In de ruigte duiken zaailingen van struiken en bomen op. Hun zaden worden aangevoerd door wind, water en vogels. Er ontstaat een struweel met struiken, zoals meidoorn en vlier, en de eerste bomen, zoals berk, els en wilg, schieten op. Na verloop van tijd groeien de bomen boven het struweel uit. Door een gebrek aan licht verdwijnen een aantal struiken, grassen en ruigtekruiden. Het struweel verandert langzaamaan in een bos.

De eerste bomen zijn lichtkiemers; dat wil zeggen dat hun zaad licht nodig heeft om te kiemen. Door hun dichte bladerdek maken ze de weg vrij voor soorten die een schaduwrijke plek verkiezen. Zo evolueert het bos van een gemengd bos met lichtminnende soorten (onder andere grove den en soorten van berk en populier) naar een bos met halfschaduwsoorten (tamme kastanje, boskers, en soorten van eik en es). Ten slotte wordt het een bos met schaduwboomsoorten (onder andere beuk, haagbeuk en esdoornsoorten).

Oud bos is in ons klimaat de climaxvegetatie, het eindpunt. Dit is een stabiel ecosysteem: het verandert niet meer. Plaatselijk kunnen open plekken ontstaan, als een boom ontwortelt of als het wild een plek intens begraast. Daar vestigen zich in de loop der jaren opnieuw houtige gewassen. Op grotere schaal blijft het ecosysteem behouden. Alleen bij een ingrijpende gebeurtenis (bosbrand of totale houtkap), begint successie helemaal van vooraf aan.


Meer weten over siertuinen en ecologisch tuinieren?

Stappen naar een ecologische tuinOnkruidboek

Of waarom geen lid van Velt worden? Voor slechts 30 euro ontvang je 6 keer per jaar ons ledentijdschrift Seizoenen en geniet je van tal van andere voordelen. Ontdek het hier.


Heb je nog een vraag voor ons?

Bestanden moeten kleiner zijn dan 10 MB.
Toegestane bestandstypen: gif jpg png.

     



Advertenties

Boeken van Velt

Ledenvoordelen

  • 6 keer per jaar ons tijdschrift Seizoenen
  • Leuk welkomstpakket
  • Korting op boeken van Velt
  • Korting in ruim 150 bio- en ecowinkels
  • Grote korting met onze jaarlijkse Velt-zadenactie
  • Uitnodigingen voor interessante activiteiten in je buurt
  • Toegang tot het online Seizoenen-archief
  • Je ontvangt onze tweewekelijkse nieuwsbrief

Word lid