Velt-winkel

Je bent hier:

Wat doe je tegen buxusmot?

Wat doe je tegen buxusmot?

De buxusmot - en vooral de rupsen ervan - kan veel schade aanrichten in je tuin. Hoe pak je dit probleem op een ecologische manier aan? Belangrijk is om je buxus al vanaf het vroege voorjaar (februari-maart) regelmatig te controleren zodat je kunt ingrijpen voor het té erg wordt.

Hoe herken je buxusmot?

De buxusmot is afkomstig uit Azië en kwam vermoedelijk naar Europa via geïmporteerde buxusplanten. De vlinders verschijnen in april en mei, de vleugels zijn wit met een donkerbruine rand. Ze leven ongeveer 8 dagen en zetten hun eitjes in kleine groepjes (eispiegels) af op de onderkant van het blad van hun favoriete waardplant.

De jonge rupsen zijn vuilgeel en krijgen bruine lengtestrepen. Volgroeide rupsen zijn felgroen met een zwarte kop en zijn zo’n 4 cm groot, ze hebben nu zwarte stippen en lichte en zwarte lengtestrepen. De rupsen verpoppen tot een felgroene pop met donkere strepen en vlekken. Ze verkleurt crèmekleurig bruin naarmate de adulte vorm zich binnenin de cocon ontwikkelt.

(C) Foto: Friedrich Böhringer (Wikimedia)

Welke schade richt de buxusmot aan?

Schade uit zich vooral in dode blaadjes, kale takjes, bladskeletten en spinsel. Grote hoeveelheden rupsen resulteren uiteindelijk in kaalvraat van de buxus. De eerste schade is meestal lastig te zien. De vraatsporen van jonge rupsen zijn eerder kleine mineergangen of blaasmijnen omdat ze het bladmoes aan de onderkant van het blad wegschrapen. Al snel beginnen ze bladeren aan elkaar te spinnen, waardoor de schade steeds meer opvalt.

De buxusmot veroorzaakt veel schade doordat hij zich meerdere keren per jaar voortplant en overwintert als jonge rups. Zodra de temperatuur in het voorjaar boven tien graden komt, worden de rupsen actief en gaan ze aan de buxus vreten.

De rupsen kun je het jaar door op je buxusplanten aantreffen, vlinders en poppen enkel in korte periodes tussen april en september. Gedurende het hele groeiseizoen zijn er dus rupsen aanwezig, die de buxus volledig kaal kunnen vreten. De plant krijgt daardoor geen kans te herstellen en zal uiteindelijk afsterven. Voor zover bekend komt de buxusmot in Europa alleen voor op buxus en laat ze andere planten ongemoeid.


Wat kun je doen tegen buxusmot?

Let op dat je de schade aan je planten eerst goed analyseert. Ook schimmelaantastingen zoals Cylindrocladium buxicola veroorzaken zwarte plekken en bladsterfte.

Wat doe je tegen buxusmot?
(C) Foto: Friedrich Böhringer (Wikimedia)

De meest milieuvriendelijke bestrijding is de rupsen en poppen met de hand te verwijderen. Je kunt de schade beperken door de buxus in april of mei te controleren en de eventueel aanwezige rupsen weg te nemen. Daarmee voorkom je de toename van de populatie in de zomer. Kijk of er aangevreten of aan elkaar gesponnen takjes zijn met uitwerpselen erin. Meestal vind je daar vlakbij de groen met zwarte rupsen, die uiteindelijk zo’n 4 cm lang worden.

De pop is lichtgroen tot bruin en zit in een dicht spinsel tussen de samen gesponnen bladeren. Verwijder zoveel mogelijk rupsen en poppen met de hand. Voer aangetaste plantendelen en levende rupsen altijd af in een goed gesloten zak. Gooi ze dus niet levend in de groencontainer omdat ze dan kunnen ontsnappen. Hebben je buren ook buxus, waarschuw hen om verdere verspreiding tegen te gaan.

Verdere schade van de buxusmot kun je tegengaan door je buxus regelmatig te controleren en zo nodig de rupsen te verwijderen tijdens de zomer en herfst. De spinsels kun je wegknippen. Zwaar aangetaste planten graaf je best uit of knip je bij de grond af. Voer de verwijderde plant onmiddellijk in een afgesloten zak of container af.

Welke biologische bestrijding is mogelijk?

Biologische bestrijding is mogelijk met Bacillus thuringiensis var. Kurstaki (Btk). Rupsen die besmet raken met deze bacterie krijgen problemen met hun spijsvertering, stoppen met eten en sterven. Dat geldt echter ook voor andere soorten rupsen die inheems en niet schadelijk zijn. Voorzichtigheid (juiste dosering en toepassing) is dus belangrijk.

Let op: preparaten met Btk zijn in België en Nederland niet vrij te koop. Ze zijn enkel verkrijgbaar voor professionals. Neem hiervoor contact op met je ecologische hovenier.

Bacillus thuringiensis

  • Dit product (merknaam is onder meer Xentari) bevat de sporen van deze bacterie, afgekort tot Bt. Als het product op het blad gespoten wordt, eten de rupsen de sporen. In het rupsenlichaam kiemen de sporen en worden de bacteriën actief. Ze vermenigvuldigen zich en scheiden gifstoffen af, die de ontwikkeling van de rups afremmen en ze daarna langzaam doden. Bacillus thuringiensis werkt selectief en veilig. De bacteriën komen alleen tot activiteit in een geschikt rupsenlichaam en zijn helemaal niet schadelijk voor andere insecten zoals bijen. Bij muizen of mensen is nog nooit enige schade vastgesteld.
  • De werking van dit bacteriepreparaat is afhankelijk van diverse factoren. In principe werkt het tegen alle rupsen van vlinders (Lepidoptera) - dus o.a. de buxusmot. Na opname sterven ze binnen 1 tot 7 dagen. Jonge rupsen zijn beter te bestrijden: ze vreten meer blad. Een belangrijke factor is de temperatuur. Hoe warmer het is, hoe actiever de rupsen en hoe meer ze eten. Een minimumtemperatuur van 15°C wordt meestal vooropgesteld. 
  • Bespuit heel selectief en gericht, want Bt doodt bijvoorbeeld ook de rupsen van koninginnepage en andere insecten.
  • In gesloten verpakking is het product lang houdbaar op een koele, droge plaats. Opmerkzaam is dat er wel al gevallen van resistentievorming gesignaleerd zijn tegen Bt. 
  • Sinds 2013 is de erkenning van Bacillus thuringiensispreparaten voor particulier gebruik in België en in Nederland ingetrokken, als gevolg van de algemene strengere eisen voor bestrijdingsmiddelen voor particulier gebruik. Dat is jammer, want deze preparaten hebben dikwijls minder neveneffecten dan andere, wel erkende biologische bestrijdingsmiddelen. De redenering die gevolgd wordt, is als volgt:
    • Omwille van het levende karakter van deze preparaten, en mogelijke allergische reacties, moeten gebruikers handschoenen en een masker dragen. Van de particulier kan niet verwacht worden dat hij dit doet.
    • Omwille van het levende karakter van deze preparaten moeten ze bewaard worden in een koelkast of diepvries – die niet mag dienen voor het bewaren van voeding. Van de particulier kan niet verwacht worden dat hij dit doet.

De wetgever is dus bijzonder voorzichtig en stelt daarom dat Bacillus thuringiensis en vergelijkbare levende preparaten niet beschikbaar zijn voor de particuliere tuinier; deze producten mogen dus – strikt volgens de wet – enkel toegepast worden door professionelen.

NOTA: bestrijding van de rupsen heeft alleen zin op het juiste moment. Vanaf het begin van de zomer gaan de rupsen verpoppen en worden het uiteindelijk vlinders. Dan heeft een toepassing van bestrijdingsmiddelen geen zin meer. Vraag na in een tuincentrum of bij een tuinaannemer wanneer het juiste moment aangebroken is om de buxusmot te bestrijden. Algemeen kunnen we stellen dat de drie belangrijkste perioden in het jaar waarbij de rupsen bestreden kunnen worden volgende zijn:

  • op het moment dat deze uit de overwinteringsplaats tevoorschijn komen (eind april, mei) en vooraleer ze verpoppen;
  • op het moment dat de eerste generatie rupsen uit de eitjes komen en de daaropvolgende periode dat ze op de planten voorkomen (juli-augustus);
  • op het moment dat de tweede generatie rupsen uit de eitjes komen en de daaropvolgende periode dat ze op de planten voorkomen (september-oktober).

Echter kan de cyclus door elkaar lopen en door de weersomstandigheden verschuiven.

Zoek een alternatief voor je buxus

En mocht het te erg worden en al je buxus is aangetast, dan kun je overwegen de buxus te vervangen door een andere plant zoals bijvoorbeeld Ilex crenata. Dit is een plant die uiterlijk heel hard lijkt op buxus en in de tuin dus hetzelfde effect geeft, maar niet geplaagd wordt door de buxusmot of andere ziekten en plagen waar buxus gevoelig voor is.

Nog beter is het om te zorgen voor diversiteit in je tuin. Er bestaan veel verschillende al dan niet groenblijvende struiken die je kan toepassen zoals buxus. Wanneer je veel verschillende soorten planten hebt in je tuin, heeft een aantasting van 1 soort minder grote gevolgen. Bovendien zullen plaagdieren de plant minder goed terugvinden in de diversiteit aan planten.

Bronnen: o.a.  www.knnv.nl

 


Meer weten over siertuinen en ecologisch tuinieren?

Stappen naar een ecologische tuinOnkruidboek

Of waarom geen lid van Velt worden? Voor slechts 30 euro ontvang je 6 keer per jaar ons ledentijdschrift Seizoenen en geniet je van tal van andere voordelen. Ontdek het hier.

(C) Foto's: Böhringer Friedrich


Heb je nog een vraag voor ons?

Bestanden moeten kleiner zijn dan 10 MB.
Toegestane bestandstypen: gif jpg png.

     



Advertenties

Boeken van Velt

Ledenvoordelen

  • 6 keer per jaar ons tijdschrift Seizoenen
  • Leuk welkomstpakket
  • Korting op boeken van Velt
  • Korting in ruim 150 bio- en ecowinkels
  • Grote korting met onze jaarlijkse Velt-zadenactie
  • Uitnodigingen voor interessante activiteiten in je buurt
  • Toegang tot het online Seizoenen-archief
  • Je ontvangt onze tweewekelijkse nieuwsbrief

Word lid